SLS en SLES

SLS en SLES: eens wat meer informatie

Al eerder schreef ik over omstreden ingrediënten. Niet alleen omdat ze in mijn producten (SLES in de bad- en doucheschuim en de maatwerk shampoos) voorkomen, maar ook omdat ik merk dat mensen eigenlijk niet veel over de ingrediënten weten. En dat is niet zo gek, zeker niet bij dit ingrediënt: er zijn veel hoaxen op het internet te vinden. Daarom heb ik in dit artikel gepoogd de informatie zo goed mogelijk te onderbouwen.

En het vinden van de onderbouwing was niet makkelijk, ook niet voor iemand zoals ik die aardig thuis in de ingrediënten en ingrediëntenleer van verschillende stoffen. Zo kwam ik in mijn zoektocht wel websites tegen die dan aangaven dat Sodium Lauryl Sulfate (SLS) of Sodium Laureth Sulfate (SLES) kankerverwekkend waren en verwezen daar dan naar een vage bron, de naam van een instelling zonder vermelding van een link of verwijzing van de titel van dat onderzoek waarin dan de bevindingen zijn gedaan. Goed om te weten is dat SLS en SLES van oorsprong Engelse termen zijn. In het Nederlands kennen we SLS als natriumdodecylsulfaat en SLES als natriumlaurethsulfaat. Een van de artikelen die veelvuldig zijn gekopieerd of vertaald vanuit het Engels, is deze bijvoorbeeld dit artikel waarbij ik de bronnen die bij de verschillende beweringen zijn gebruikt zoveel mogelijk ben nagegaan. Dit was lastiger dan je zou doen vermoeden bij een wetenschappelijke studie.

Wat zijn natriumdodecylsylfaat (SLS) en natriumkaurethsulfaat (SLES)?

Om te beginnen zijn het beiden stoffen die gebruikt worden in producten die een reinigend karakter of doel hebben. Je vindt de stoffen terug in bijvoorbeeld wasmiddelen, shampoos, bad- en doucheschuimproducten. De stoffen SLS en SLES zijn beide een oppervlaktereinigende stof, die dus reinigen van vet en vuil. Daarnaast geven de stoffen een schuimend effect.

Wat is het verschil tussen SLS en SLES?

Het verschil in de stoffen zit hem vooral in de mate waarin ze reinigen. SLS heeft een veel sterker ontvettende werking ten opzichte van SLES en daarmee is SLS ook minder geschikt in producten die op de huid gebruikt worden. Wel is het zo dat de verhouding in dergelijke producten anders is –als het goed is-, want doordat SLS een sterkere reiniging heeft, zou de stof ook een lagere dosering in een product moeten krijgen. Verder zijn zowel SLS als SLES schuimend van karakter.

Kanker door SLES en SLS

Deze hoax werd verspreid in 1998 per e-mail: shampoos met SLS zouden kankerverwekkend kunnen zijn en moesten direct niet meer gebruikt worden. Deze e-mail is ontzettend vaak doorgestuurd, waardoor veel mensen dit voor waarheid gingen aannemen. Uiteraard waren de bronnen om dit na te gaan destijds ook zeer beperkt. Vanuit de psychologie weten we ook dat angst één van de grootste factoren is waarom we (mensen) iets willen geloven. Je wil immers geen kanker krijgen, dus neem je het aan voor waarheid. In veel gevallen is hier ook geen onderbouwing voor te vinden, of wordt er verwezen naar de columnrubriek van Columbia University’s Health Services “Ask Alice” waarbij gesuggereerd word dat SLS en SLES tot kanker kunnen leiden. Echter, de woorden van de American Cancer Society zijn duidelijk:
We also often get asked whether chemicals in shampoos and cosmetics can cause cancer. One email floating out there in cyberspace claims that sodium lauryl sulfate or SLS, an ingredient found in many shampoos, can cause cancer over time. The fact is that SLS is an irritant, not a carcinogen. It’s a strong detergent intended to remove oil and soil, but there is no link between use of this product and cancer risk.
Oftewel: ondanks dat SLS of SLES irriterend kunnen zijn, is er geen risico op kanker bij het gebruik van dit product.

SLS en SLES irriterend voor de ogen

Een van de andere dingen die genoemd worden in artikelen, is dat SLS en SLES irriterend zijn voor de ogen. (link onderzoek) Dit is correct. Dit onderzoek is gedaan bij een model van het hoornvlies van konijnen in een soort reageerbuisje waarbij gekeken werd of dit tot irritatie leidde, wat dan ook het geval was. Nu vind ik dat dit wel in het juiste perspectief geplaatst moet worden, want SLES en SLS zijn niet bedoeld om lekker in de ogen te smeren. Dus bij het juist gebruik, zul je er ook geen hinder van ondervinden. Zeker als je nagaat dat de producten die je gebruikt met SLS of SLES waarschijnlijk een shampoo of bad- en doucheschuim betreft. Deze producten worden natuurlijk zeer sterk verdund door de hoeveelheid water, terwijl je aan het douchen bent of in bad zit.

Achterhalen van de hoax: irritatie voor de huid

Een van de hoaxen die de ronde doen, is dat SLS en SLES de huid ontdoen van vocht en olie. Hier werd verwezen naar een onderzoek dat afstamt van 1959 dat gepubliceerd werd in het tijdschrift “Journal of Investigative Dermatology”. In eerste instantie was het lastig via Google deze bron goed te achterhalen, omdat de bronvermelding alleen op pagina’s voor kwam die deze bewering doen, maar de feitelijke bron ontbrak. Ik moest het dus anders opzoeken en het bleek dat dit tijdschrift nog steeds bestaat. Ik ben in hun databank gedoken waar ik uiteindelijk de publicatie vond die destijds geschreven werd door S.P. Harrold. Hij beschrijft in dit artikel de afbraak van eiwitrijke cellen: hetgeen waar onze huid voornamelijk uit bestaat.

Uit de publicatie haal ik dat hij destijds het onderzoek heeft gedaan door bij podologen de huid te halen die zij van voeten met te veel eelt verwijderden. Om het onderzoek uit te voeren, heeft de onderzoeker gebruik gemaakt van verschillende oppervlaktereinigende stoffen, te weten: Sodium Sulphate (natriumsulfaat), Sodium Tripolyphosphate (pentanatriumtrifosfaat), Sodium Silicate (natriumsilicaat), Talow/Coconut Oil Soap, Sodium Carbonate (bekend als soda), Sodium Pyrophosphate (fosfor is de gebruikelijke Nederlandse term) en Sodium Silcate (natriumsilicaat). Zoals je al gelijk kunt afleiden uit de termen: in het hele onderzoek is geen onderzoek gedaan naar de stoffen natriumdodecylsylfaat (SLS) en natriumlaurethsulfaat (SLES), alleen maar naar andere natriumhoudende stoffen. Daarnaast zou ik zeggen dat het behoorlijk discutabel is, dat dit onderzoek is gedaan met eelt: dit zijn namelijk dode huidcellen die niet van de huid zijn gevallen, die mogelijk anders reageren dan levende huidcellen.

Met de verwijzing naar dit onderzoek kwam ik dus niet verder op de vraag of SL(E)S dus de veroorzaker zou kunnen zijn van huid- en haarbeschadigingen of (zoals het anti-SLS-kamp aangeeft) zelfs tot een ontsteking van de opperhuid. Het is een typisch geval van een onderzoek aanhalen dat niets met de stof te maken heeft, zoals wel vaker het geval is.

Toch even verder zoeken

Ik vervolg mijn onderzoeksweg, want er zal vast meer te vinden zijn, maar wellicht eens vanuit een heel ander onderzoek bekeken. Ik kom uiteindelijk uit bij een recenter onderzoek uit 2003 door H. Löffler en R. Happle die een onderzoek hebben gedaan naar de mogelijke irritaties van SLS, SLES en alkylpolyglucoside (APG). Het onderzoek werd uitgevoerd door een pleister op de huid aan te brengen met daarbij een dosering aan SLS, SLES of APG aan te brengen voor gedurende 6, 12 of 24 uur. Hierbij werd gekeken in welke mate het vochtgehalte in de huid afnam en hoeveel tijd daarna nodig was om te herstellen. Vooraf hadden ze een meting gedaan bij de proefpersonen, waarna ze dan de pleister aanbrachten. Nadat de pleister er af mocht, gingen ze meten hoe lang het duurde om de huid weer op de oude vochtgehalte van de huid (voor het gebruik van de stof) te brengen. Hieruit merkten ze op dat tijdens de herstelperiode van dag 3 tot en met 10 na verwijdering van de pleister, zelfs op dag 10 nog een hoge irritatie door SLS te meten op de huid, ongeacht de dosering (gebruikte doseringen in de proef waren: 0,125%, 0,25%, 0,5%, 1,0% en 2,0%). Bij SLES was dit een stuk milder. Hierbij was de irritatie aantoonbaar aanwezig tot dag 7. Bij APG was de irritatie op dag 3 al verwaarloosbaar.

Tevens wordt in de onderzoeken wel duidelijk onderscheid gemaakt in het type huid. Wanneer je een droge, schilferige en rode huid hebt, heb je ook sneller irritatie van reinigende stoffen dan wanneer je een gezonde huid hebt.

Dus om terug te komen op de vraag: kan SLS en SLES irritatie opleveren op de huid? Ja, wel degelijk. Echter, zoals onderzoekers het ook aangeven: alles valt en staat met de dosering, situatie en intensiteit.

In onderzoeken worden mensen relatief langdurig blootgesteld aan een stof, zoals in de bovenstaande onderzoek tenminste 6 uur. Als je een bad- of doucheschuim gebruikt, of een shampoo, mag ik hopen dat je niet 6 uur onder de douchestaat te soppen met de shampoo of het schuimproduct.

Zijn SLS en SLES dan wel veilige producten?

Ja, in zekere zin wel. Maar is wel afhankelijk van de dosering. Er is bij elk product, ook natuurlijke producten (zoals etherische oliën) altijd een maximale dosering tot wanneer een product veilig is in gebruik. Dit hangt sterk samen met waarvoor het product gebruikt zal worden en hoe intensief je het gebruikt. Ook hangt het samen met wat voor type huid je hebt. Heb je al een erg droge huid van jezelf? Dan zou ik vanuit mijn kennis en kunde aanbevelen totaal géén producten te gebruiken die een reinigend karakter hebben en je uitsluitend wassen met water. Ook met water alleen word je schoon.

Acceptabele dosering

Voor dit artikel ben ik dus op zoek gegaan naar wat dan de wettelijke restricties zijn voor het gebruik van SLS en SLES in producten. Ik maak zelf niet het basiscomponent, dus heb ook niet heel veel te zeggen over de samenstelling van het product, maar toch ben ik ook zelf nieuwsgierig. Ik heb daarin verschillende bronnen proberen te raadplegen, en ook via Google gezocht op concrete maximale doseringen van Sodium Lauryl Sulfate en Sodium Laureth Sulfate. En uiteindelijk, heb ik het niet kunnen vinden. Zowel in de lijst van de Nederlandse Cosmetica Vereniging alsmede de EuropeseCommissie kon ik geen restricties aantreffen over de maximale dosering van SLS en SLES. Zelf was ik ook nieuwsgierig en heb ik mezelf maar als proefpersoon aangemeten. Ik kocht het ingrediënt SLES, waarin SLES zit in water met een dosering van 28%. Door middel van een compres heb ik hier de SLES aangebracht en over een gedeelte van mijn onderarm, aan de binnenkant (gezien de dunnere huid daar) aangebracht en afgewacht op een mogelijke reactie. Ik kon lang wachten: de reactie bleef uit. Ik heb echter van mezelf een normale huid met weinig pigment. Het kan dus anders zijn bij andere personen.

Dosering Romano Sandee producten

In zowel de bad- en doucheschuimproducten alsmede de maatwerk shampooproducten zit 22,3% Sodium Laureth Sulfate. Dit is een hoog percentage als je naar puur het product alleen kijkt. Echter, beide producten (zowel de schuimproducten als de shampoos) zijn producten die je nooit puur op de huid aanbrengt. Je gebruikt ze altijd in combinatie met water, of dit nu onder de douche is of in bad. Door het water verdun je het product dermate dat er slechts een zeer gering deel overblijft van het product. Eigenlijk spoel je het direct al van je af onder de douche.

SLS-vrije producten: een goed alternatief?

Uiteindelijk heeft alle ophef op het internet of in de media geleid tot angst bij veel consumenten om bepaalde producten of ingrediënten te gebruiken. Ze vermijden het dan. Zo zijn er sommige merken heel actief geweest om termen te gebruiken als “SLS-vrij”. Er worden echter dan andere producten gebruikt om vuil en vettigheid (wat een primaire functie is van een shampoo of bad- en doucheschuim) te verwijderen van de huid of de haren.
Ook deze ingrediënten hebben dus een reinigende werking, alleen zijn ze soms nog niet zoveel onderzocht als andere ingrediënten of nog onvoldoende besproken vanuit de cosmeticadatabase van Skin Deep. Echter, wanneer er onvoldoende data beschikbaar is over een ingrediënt, valt dus ook niet goed vast te stellen of het ook huidirritaties oplevert. En het kamp dat voor de “SLS-vrije producten” staat, zal immers nooit dergelijke (kostbare) onderzoeken laten doen over de producten.

Voorbeelden SLS-vrije producten
Ik heb een paar producten vergeleken die duidelijk laten weten dat zij “SLS vrij” zijn. Mijn eerste voorbeeld is deze wasgel van SoloBioMooi, een bedrijf dat erg duidelijk in de teksten laat weten dat het SLS-vrije producten heeft. Dat is natuurlijk deels marketing, want angst oproepen is één van de meest gebruikte strategieën als het gaat om marketing. Denk bijvoorbeeld aan de vele anti-rimpelcrèmes: niemand wil rimpels krijgen, dus wordt daarop ingespeeld. Ditzelfde geldt eigenlijk bij SLS-vrije producten, maar in deze producten zitten ook stoffen die een soortgelijke werking moeten hebben: namelijk reiniging van de huid en de haren. Via Skin Deep kun je de ingrediënten voor een groot deel natrekken, wat ik voor dit product ook gedaan heb. En wat blijkt: ook in dit product zitten ingrediënten die niet helemaal neutraal zijn en irritatie kunnen veroorzaken (wat weer valt en staat bij dosering). Wat daarbij ook nog opviel is dat er ingrediënten in dit product zitten, waar eigenlijk nagenoeg geen data over te vinden is. Iets wat vaker gebeurt bij producten die niet gebruik maken van traditionele ingrediënten. Zo zit er in dit product de stoffen decylglucoside en chondrus crispus, die nagenoeg geen data weergaven over de veiligheid van de ingrediënten.
Echter, als je denkt bij SLS-vrije producten dat je helemaal veilig zit, kom je toch wat bedrogen uit. Ook omdat wij in Nederland (en de Europese Unie) wel eisen hebben waar elk product aan moet voldoen. Je komt er dan ook niet onderuit dat er conserveermiddelen aan je product zijn toegevoegd (tenzij je het product helemaal zelf gaat maken).

De Cosmetica database van Deep Skin werkt met risicocodering. Wanneer een product 0 aangeeft, is het product heel veilig, of is er geen data beschikbaar. Daarom geeft Deep Skin tevens aan in welke mate data beschikbaar is en in hoeveel geregistreerde producten de stof voorkomt. Dit loopt op tot het cijfer 10, dat aangeeft dat het ingrediënt niet zonder risico’s is en je het dus beter niet kunt gebruiken.

Ook in dit product zitten de volgende ingrediënten, die ondanks de SLS-vrije waarde, wel degelijk ook een risicocodering hebben gekregen.
Citric acid: dit is een stof die PH beïnvloedt en zorgt voor balans in de PH-waarde van het product. Het heeft echter risicocode 2 door Deep Skin toegekend gekregen.
Sodium benzoate: dit is een oppervlakte-actieve reiniger en heeft een risicocodering gekregen van 3. Dit is gelijk aan de risicocoderingen van zowel SLS als SLES.
Potassium sorbate: dit ie een conserveermiddel en heeft een risicocodering van 3 gekregen.

Ook in shampoos zitten vaak SLS en SLES toegevoegd. Zo ook in de shampoo van het merk Jason, die ik vond op de website Goede shampoos die groots aangeeft dat de producten van de site geen SLS bevatten. Bij dit product wordt toevallig ook nog benadrukt dat het geschikt is voor de gevoelige hoofdhuid. Echter, als ik de ingrediënten erop nasla, is het vrij discutabel of het wel zo geschikt is. Natuurlijk hier zaten ook ingrediënten in die de risicocodering van 0 kregen, zoals Aloe Barbadensis Leaf Juice of Sodium Chloride (keukenzout).

Maar er zitten ook ingrediënten in het product, die wel degelijk zorgelijk kunnen zijn, zeker wanneer het een gevoelige hoofdhuid betreft.
Cocamidopropyl Betaine: dit is een ingrediënt dat zorgt voor de reiniging en maakt dat het product lekker schuimt. Toch heeft dit ingrediënt een risicocodering van 4 gekregen.
Guar Hydroxypropyltrimonium Chloride: dit is een ingrediënt dat eigenlijk zorgt voor de regulatie van huidcellen, zodat oude huidcellen verwijderd worden en nieuwe huidcellen de kans krijgen zichzelf te ontplooien. Dit ingrediënt heeft wel een risicocodering gekregen van 1.
Sodium Sulfate: dit ingrediënt is bedoeld om te reinigen en heeft een risicocodering gekregen van 1. Wel is dit een stofje dat wél is onderzocht in het onderzoek van 1959 en in het onderzoek als risicoingrediënt aangeduid werd.
Citric acid: dit is een PH-beïnvloeder en zorgt balans in de PH-waarde van het product. Dit heeft risicocode 2 door Deep Skin toegekend gekregen.
Benzyl Alcohol: dit ingrediënt is een ingrediënt dat vooral bedoeld is als conserveermiddel. Echter, het heeft de risicocodering gekregen van een 5. Iets wat in mijn ogen bij producten die bedoeld zijn voor een gevoelige huid toch wel aan de hoge kant is.
Potassium Sorbate: dit ingrediënt is tevens een conserveermiddel en heeft een risicocodering toegewezen gekregen van een 3.
Sodium Benzoate: dit ingrediënt is weer een oppervlaktereinigende stof en heeft de risicocodering van een 3 toegewezen gekregen.

Al met al zou ik zeggen bij dit tweede product (de shampoo) dat het behoorlijk veel risicocoderingen toegewezen heeft gekregen, ondanks dat het SLS/SLES-vrij is.

Producten met SLS/SLES of producten zonder SLS/SLES?

Nu ben je mogelijk het spoor bijster. Wat is dan beter: producten met SLS/SLES of toch liever zonder deze stoffen? Eigenlijk kan ik je dat antwoord niet geven. Want daarover zul je zelf moeten beslissen en het antwoord is afhankelijk van waar je waarde aan hecht. Of dit nu mijn producten zijn, waar wél SLES aan toegevoegd is of producten waarin andere stoffen aan toegevoegd zijn die voordelen en nadelen kunnen hebben, zoals de onwetendheid over een ingrediënt.

Blijf ook zelf onderzoek doen, als je iets leest waarvan je denkt: klopt het wel, ga eens de bronnen na. En kijk ook hoe in deze bronnen een bepaalde conclusie getrokken is en of het wel de juiste conclusie is. En ben je toch onzeker of je wel of niet goed op een product reageert, probeer het eerst op een klein deel van je lichaam Je onderarm is bijvoorbeeld daarvoor een geschikte plaats. Als je het test, zou ik je adviseren om de arm daarvoor te gebruiken waar je niet mee schrijft. Mocht er dan toch iets van een negatieve reactie ontstaat, dan belemmert dat je dagelijks functioneren niet te veel.

Voor de rest kan ik zeggen: plaats gegevens zoveel mogelijk in een juiste kader. Een product met SLES of SLS dat een bad- of doucheschuim is, of een shampoo gebruik je in de meeste gevallen slechts kortdurend of verdun je dermate door het gebruik van (stromend) water, dat het contact en de intensiteit relatief laag is.

Tenslotte, plaats de link van de cosmetica database Skin Deep in je favorieten. Mocht je dan iets tegen komen in een product: zoek het dan even op. Dit kan via www.ewg.org/skindeep. Daarnaast heeft Skin Deep ook apps voor Android en Apple: zo kun je in de winkel nog de ingrediënten er eens op naslaan. Je kan vanuit de app ook de barcode scannen. Dit zal soms zal werken, maar vaak ook niet. Veel Nederlandse producten ontbreken namelijk nog in deze database. Je zult daarom de losse ingrediënten moeten invoeren.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *